poland-vault-samorzad-gmina-powiatlisted

# Samorząd terytorialny w Polsce — Fact Pack Trójstopniowy samorząd: **województwo → powiat → gmina**. Stan administracyjny (GUS, TERYT). > 🏛️ **Liczby (GUS/TERYT):** > - **16 województw** (sejmik + zarząd + marszałek; wojewoda = rząd) > - **314 powiatów ziemskich** + **66 miast na prawach powiatu** (grodzkich) > - **2477 gmin**: 302 miejskich + 721 miejsko-wiejskich + 1454 wiejskich ## Kompetencje (kto za co odpowiada) | Szczebel | Organ wykonawczy | Kluczowe zadania | |---|---|---| | **Gmina** | wójt / burmistrz / prezydent miasta | szkoły podstawowe, woda/kanalizacja, drogi gminne, MPZP, śmieci, pomoc społeczna | | **Powiat** | starosta (zarząd powiatu) | szpitale powiatowe, szkoły ponadpodstawowe, drogi powiatowe, rejestracja pojazdów, geodezja, PUP | | **Województwo** | marszałek (zarząd województwa) | szpitale wojewódzkie, drogi wojewódzkie, fundusze UE, transport regionalny, strategia rozwoju | > 📋 **BIP każdej JST:** wzorzec URL — gmina/powiat publikuje Biuletyn Informacji Publicznej (uchwały, budżet, oświadczenia majątkowe radnych). Wykaz: bip.gov.pl. > 🗳️ **Wybory samorządowe:** co 5 lat (ostatnie 2024). Patrz skill `pkw-wybory-wyniki`. ## Finanse samorządów - **Dochody własne** (PIT/CIT udział, podatki lokalne) + **subwencje** (oświatowa, wyrównawcza) + **dotacje celowe**. - **Janosikowe** — wpłaty bogatszych JST na rzecz biedniejszych. - Reforma „Polski Ład" mocno uderzyła w dochody PIT samorządów (rekompensaty sporne). ## AI prompt templates **PROMPT_