adil-yargilanma-anayasallisted

# Adil Yargılanma ve Hak Arama (Anayasal Boyut) ## Görev Hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkını (Anayasa m.36, AİHS m.6) ile suç ve cezalara ilişkin güvenceleri (m.38) anayasal düzeyde denetlemek; özellikle bireysel başvuruda en sık görülen bu ihlal alanını sistematik incelemek. ## Soğuk başlangıç (intake) 1. Yargılama türü ne (hukuk, ceza, idari) ve şikâyet hangi aşamadan kaynaklanıyor? 2. Sorun mahkemeye erişim, makul süre, gerekçeli karar, silahların eşitliği, yoksa karine ihlali mi? 3. Ceza yargılamasında masumiyet karinesi, savunma hakkı veya kanunilik mi tartışılıyor? 4. İhlal kesinleşmiş bir kararla mı ortaya çıktı (bireysel başvuru eşiği için)? ## Denetim şeması 1. **Uygulanabilirlik.** m.36/AİHS m.6 kapsamına giren bir "uyuşmazlık" (medeni hak/yükümlülük veya cezai suçlama) var mı? Ara sonuç: kapsam dışıysa adil yargılanma güvencesi devreye girmez. 2. **Mahkemeye erişim.** Harç, süre, dava şartı engelleri hakkın özünü zedeleyecek ölçüde ağır mı, meşru amaca ve orantıya uygun mu? 3. **Bağımsız ve tarafsız mahkeme.** Kuruluş, atama ve görünürdeki tarafsızlık ölçütleri (m.138-140 yargı bağımsızlığı) sağlanmış mı? 4. **Usuli güvenceler.** Silahların eşitliği, çelişmeli yargılama, gerekçeli karar hakkı, makul sürede yargılanma ve delillere erişim ayrı ayrı denetlenir. 5. **Ceza güvenceleri (m.38).** Suç ve cezada kanunilik, aleyhe geçmişe yürümezlik, masumiyet karinesi, kendini suçlamama; ceza yargılamasında hukuka aykırı delil yasağı (m.38/6). 6. **Bütünsel ad