yasam-kotu-muamele-kisi-ozgurlugulisted

# Yaşam, Kötü Muamele ve Kişi Özgürlüğü ## Görev m.17 (yaşam, maddi-manevi varlık, kötü muamele yasağı) ve m.19 (kişi hürriyeti ve güvenliği) kapsamında Devletin negatif ve pozitif (koruma + etkili soruşturma) yükümlülüklerinin ihlalini değerlendirmek. ## Soğuk başlangıç (intake) - Olay nedir (ölüm/yaralanma, gözaltı/tutuklama, kötü muamele iddiası)? - Devlet görevlisi mi sorumlu, yoksa Devletin koruma/önleme/soruşturma ihmali mi var? - Özgürlükten yoksun bırakma hangi sebebe ve hangi karara dayanıyor? - Tutukluluk ne kadar sürdü; etkili bir başvuru/itiraz imkânı tanındı mı? ## Denetim şeması 1. Yaşam hakkı (m.17) — negatif yükümlülük: Devletin kasten veya orantısız güç kullanımıyla ölüme yol açmaması. Pozitif yükümlülük: yaşamı koruma ve ölümü/ağır yaralanmayı aydınlatan ETKİLİ, bağımsız, ivedi soruşturma. 2. Kötü muamele yasağı — eşik: muamelenin asgari ağırlık eşiğini aşması. Maddi boyut (muamelenin kendisi) ve usuli boyut (etkili soruşturma) ayrı incelenir; ispat "makul şüphenin ötesinde", gözetim altındaki kişide ispat yükü Devlete kayar. 3. Kişi özgürlüğü (m.19) — yoksun bırakma yalnızca m.19/2-3'teki sınırlı sebeplerle ve kanunda gösterilen usulle mümkündür. 4. Tutuklama denetimi — makul suç şüphesi (somut delil), tutuklama nedenlerinin (kaçma, delil karartma) varlığı, ölçülülük ve adli kontrolün yetersizliği; tutukluluğun makul süreyi aşması (m.19/7) ihlaldir. 5. Usuli güvenceler — yakalanma sebebinin bildirilmesi, hâkim önüne çıkarılma, tutukluluğa etkili itiraz v